امتیاز کاربران: 

پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه

word
139
8 MB
30363
مشخص نشده
کارشناسی ارشد
قیمت: ۱۳,۹۰۰ تومان
دانلود مقاله
  • خلاصه
  • فهرست و منابع
  • خلاصه پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه

    پایان­نامه جهت اخذ درجه کارشناسی ارشد در رشته

    چکیده

    جمعیت از دیدگاه نوین، ابزار، وسیله­ی کار و بهره­گیرنده نهایی روند توسعه محسوب می­شود. این بینش جمعیت را تنها یک مقوله کمی تلقی نکرده بلکه ساختار کیفی آن را نیز مورد توجه قرار می­دهد. یکی از مباحث مهم در این رابطه، سالخوردگی جمعیت است که امروزه در شهرها و بویژه روستاهای کشور ظاهر شده است و یکی از دلایل بازدارنده توسعه روستایی محسوب می­شود. با این دیدگاه، هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستایی در بخش جلگه رُخ شهرستان تربت حیدریه بود که با روش توصیفی – تحلیلی، مبتنی بر مطالعات میدانی انجام شد. جمع­آوری داده­ها از طریق تکمیل پرسشنامه انجام شد که در راستای شناخت وضعیت توسعه روستاهای منطقه، تعداد 48 شاخص در دو بعد اجتماعی و اقتصادی مورد شناسایی و تجزیه – تحلیل قرار گرفت؛ برای تجزیه و تحلیل داده­ها و تهیه نقشه­ها به ترتیب از آزمون­های آماری نرم­افزار SPSS و GIS استفاده شد. متناسب با نتایج آزمون من­ویتنی و سطح معناداری کمتر از 05/0، به تفاوت معنادار سطح توسعه بین روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده پی برده شد. همچنین متناسب با یافته­های پژوهش، میانگین بعد اجتماعی در روستاهای جوان 07/4 و در روستاهای سالخورده 44/2 بوده و میانگین بعد اقتصادی 92/3 و 64/1 به ترتیب در روستاهای جوان و سالخورده به دست آمد. درمجموع، نتایج پژوهش حاکی از آن است که پدیده سالخوردگی در توسعه اقتصادی – اجتماعی روستاهای این بخش نقش بازدارنده ایفا نموده است.

     

    کلمات کلیدی: بازدارندگی، سالخوردگی، توسعه اقتصادی – اجتماعی، بخش جلگه رخ، شهرستان تربت حیدریه

    فصل اول

    مقدمه و کلیات تحقیق

    - کلیات تحقیق

    1-1- مقدمه

         جمعیت منبع فناناپذیری است که می­تواند نقش مؤثری در تحقق توسعه­ی اقتصادی – اجتماعی ایفا کند. رابطه­ی منطقی بین جمعیت و توسعه باعث توسعه هماهنگ اقتصادی و اجتماعی، اعتلای سطح زندگی و بهروزی مردم می­شود (ساعی ارسی، 1387: 70). با وجود بررسی­های علمی انجام شده در این زمینه، هنوز روابط دوجانبه جمعیت و توسعه درست شناخته نشده است. زیرا اثر آن‌ها بر یکدیگر غیر مستقیم بوده و به علت حضور متغیرهای مداخله­گر، دارای روابطی پیچیده­اند. جمعیت و توسعه هر یک تحت تأثیر پدیده­ها و متغیرهای اقتصادی - اجتماعی متفاوتی هستند و جنبه­های گوناگون و اجزای بسیار دارند (پاپلی یزدی و ابراهیمی، 1387: 142).

         در رابطه با توسعه روستایی هدف اصلی آن باید توانا ساختن توده­های جمعیت روستایی باشد که اکنون نمی­توانند با تلاش خود نیازهای اساسی زندگی را برآورده سازند (هانتر، 1980: 4). محور بودن انسان در فرآیند توسعه، ضرورت توجه به مناطق روستایی را اهمیت می­بخشد، زیرا انسان هم به عنوان هدف توسعه و هم مهم­ترین ابزار توسعه محسوب می­شود. در مناطق روستایی این نیروی انسانی که از آن به عنوان بخش مردمی یاد می­شود، به صورت سازمان نیافته و غیر متمرکز وجود دارد. اگر بهره­برداری از نیروی کار در جوامع روستایی را به عنوان عنصری مؤثر در فرآیند توسعه ملی لحاظ کنیم، نقش توسعه روستایی در فرآیند توسعه ملی جایگاه و اهمیت خود را پیدا می­کند (جمعه پور، 1387: 74-69).

         از جمله مباحث مربوط به جمعیت و توسعه، بحث سالخوردگی جمعیت می­باشد. سالخوردگی به عنوان یک مسئله جمعیتی، از پدیده­های نو ظهور در کشور محسوب می­شود. از آنجا که جمعیت سالخورده بیش از آنکه تولید کننده باشند، مصرف کننده و به تبع آن وابسته به جمعیت شاغل هستند، آثار نامطلوبی در ابعاد اقتصادی و اجتماعی بر جامعه خواهند داشت. سالخوردگی جمعیت روستایی نیز یکی از مباحث مهم این مسئله مطرح بوده که با توجه به نقش جمعیت در توسعه اقتصادی – اجتماعی مناطق روستایی اهمیت دو چندان پیدا می­کند. سالخوردگی جمعیت روستایی، موانعی بر سر راه توسعه ایجاد می­کند، زیرا جمعیت سالخورده معمولاً در صدد ارزش دادن به روش­های رفتاری گذشته و مقاومت در مقابل تغییرات می­باشند (رمضانیان، 1380: 209).

         جمعیت سالخورده توان جایگزینی و تجدید نسل را از دست می­دهد که نتیجه آن از بین رفتن تدریجی روستاها خواهد بود. یکی دیگر از نتایج سالخوردگی جمعیت روستایی، تغییر نحوه انتقال مایملک و دارایی­ها از فرد سالخورده به وراث و نسل جوان است؛ بدین ترتیب که پدیده سالخوردگی به تدریج باعث کنار هم قرار گرفتن دو یا سه نسل شده که به طور همزمان به زندگی ادامه می­دهند. در چنین مواردی معمولاً شخص سالخورده با هدف حفظ قدرت و تداوم نظارت، حاضر نیست دارایی­اش را در اختیار فرزندان جوان خود قرار دهد؛ همچنین به لحاظ اجتماعی نیز نسل جوان را محدود می­کنند و معمولاً در فعالیت­ها و تصمیم­گیری­های مربوط به روستا مشارکت جوانان را نادیده گرفته و اجازه دخل و تصرف در امور را به آنان نمی­دهند. اینجاست که جوانان روستایی جهت حل معضل نبود کار، سرمایه و درآمد مناسب و نیز رهایی از مشکلات اجتماعی بیان شده، اقدام به مهاجرت می­نمایند (همان: 230). در حالی که مهاجرت روستا به شهر نهایتاً سبب رشد بیکاری و فقر خواهد شد (Goldsmith, 2004: 22).

         مهاجرت جوانان روستایی می­تواند بر هم­خوردن ترکیب سنی و جنسی روستا­ها، باقی ماندن سالخوردگان و رکود فعالیت­های کشاورزی را به همراه داشته باشد که در نهایت، افزایش فقر روستایی را به دنبال خواهد داشت. در کشورهای در حال توسعه و از جمله ایران، مهاجرت از روستا به شهر در زمره مهمترین مسائل اجتماعی و اقتصادی به شمار می­آید و پیامدهایی از قبیل زنانه شدن نیروی کار کشاورزی، تخلیه روستاها، سالخوردگی جمعیت روستایی و غیره را خواهد داشت (قاسمی اردهایی، 1385: 53). 

          از طرفی، افراد سالخورده قادر به فعالیت و ادامه کار مفید نیستند و آنچنان که باید و شاید نمی­توانند از سرمایه­ها، امکانات و منابع موجود استفاده بهینه نمایند. همچنین، گروه سالخورده روستایی دارای ویژگی­های دوگانه مثبت و منفی می­باشند که به تبع آن، اثر گذاری آن­ها بر روند توسعه روستایی نیز به صورت دوگانه خواهد بود؛ سالخوردگان از طرفی، برخوردار از دانش بومی – محلی، تجربه چندین ساله، موقعیت اجتماعی مناسب، توانمندی اقتصادی (در اختیار داشتن زمین کشاورزی، مسکن و ...) هستند و از سوی دیگر، ویژگی­های منفی از قبیل پایین بودن سطح آرزوها، عدم خلاقیت و نوآوری، بیسوادی و کم­سوادی، ضعف جسمی، انعطاف ناپذیری و مقاومت در برابر تغییر روش­های تولید نیز دارند که با وجود چنین تضادی، هرچند بتوانند بر توسعه اجتماعی روستا اثرگذاری اندکی داشته باشند، اما بر توسعه اقتصادی آن تأثیر منفی خواهند گذاشت. در این راستا تحقیق حاضر به بررسی و تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستاهای بخش جلگه رخ تربت حیدریه خواهد پرداخت. پایان­نامه حاضر در پنج فصل به شرح ذیل تکمیل گردیده است:

         در فصل اول کلیات تحقیق در غالب مقدمه، تعریف مسئله، اهمیت و ضرورت انجام تحقیق، اهداف، سؤالات و فرضیات، محدوده زمانی و مکانی و پیشینه تحقیق مطرح شده است.

         در فصل دوم به بیان تعاریف برخی واژه­ها و اصطلاحات پژوهش، بیان دیدگاه­ها و نظریه­های مرتبط با توسعه روستایی، خصوصیات و اهداف توسعه روستایی و موانع آن پرداخته شده است.

         در فصل سوم ابتدا جغرافیای طبیعی منطقه شامل موقعیت، توپوگرافی، و... و در ادامه ویژگی­های جغرافیای انسانی و اقتصادی محدوده مورد مطالعه آورده شده است. بخش دوم این فصل روش شناسی تحقیق شامل جامعه آماری، نحوه جمع­آوری اطلاعات و تجزیه و تحلیل داده­ها را در بر می­گیرد.

         فصل چهارم شامل یافته­های تحقیق که در ابتدا به توصیف اطلاعات اخذ شده از طریق تکمیل پرسشنامه در روستاهای مورد مطالعه پرداخته شده و بخش دوم این فصل به آزمون فرضیات تحقیق اختصاص دارد که به طور جداگانه تجزیه و تحلیل شده است.

         فصل پنجم جمع­بندی، نتیجه­گیری و پیشنهادات را در بر می­گیرد.

    2-1- طرح و بیان مسئله تحقیق

         توسعه تعهدی است با «انسان» و برای «انسان» که به وسیله «انسان» نیز شروع می­شود (آسایش، 1382: 65). رشد و توسعه بسیاری از کشورها در گرو ساماندهی عرصه­های روستایی است (سعیدی، 1377: 1).  توسعه روستایی از مباحثی است که کمتر به صورت مستقل مورد بحث قرار گرفته است. نقش و جایگاه روستا در فرآیندهای توسعه اقتصادی و اجتماعی در مقیاس محلی، منطقه­ای، ملی و بین المللی و پیامدهای توسعه نیافتگی مناطق روستایی از قبیل بیکاری، رشد سریع جمعیت، مهاجرت، حاشیه نشینی شهری و غیره موجب توجه به توسعه روستایی و حتی تقدم آن بر توسعه شهری گردیده است (ازکیا، 1386: 19).

         نیروی انسانی از عوامل مهم در توسعه روستایی به شمار می­رود و به علت داشتن نقش کلیدی در توسعه، باید به طور ویژه­ مورد بررسی قرار گیرد. جامعه ایران در حال حاضر، مرحلۀ انتقال ساختار سنی از جوانی به سالخوردگی را تجربه می‌کند (میرزایی، 1377: 71) و در این فرایند به طور روزافزون بر جمعیت میانسال و سالخورده افزوده شده و از جمعیت نوجوان و جوان آن کاسته می‌شود. فزونی سرعت رشد جمعیت سالمندان در مقایسه با رشد کل جمعیت، افزایش سالانه تعداد و سهم سالخورده­ها لزوم توجه و برنامه‌ریزی آینده‌نگر برای حلّ مسائل ناشی از این مسئله را توجیه می‌کند (کاظمی­پور، 1389: 102).

         در سال­های گذشته یکی از مسائلی که در مباحث توسعه روستایی بسیار به چشم می­خورد مسئله جوانی جمعیت روستایی بود؛ در حالی که امروزه عکس این قضیه به عنوان مسئله اصلی مطرح می­شود. نرخ اشتغال در روستا و در بخش کشاورزی به هیچ وجه همپای رشد کلی اشتغال پیش نرفته و این سبب ایجاد بی­رغبتی به انجام فعالیت­های کشاورزی شده است؛ همچنین نوع نگرش روستاییان و بویژه جوانان روستایی نسبت به شغل کشاورزی، از مهمترین دلایل این مسئله بوده است (تقوایی و نیلی­پور طباطبایی، 1385: 62). با ایجاد چنین دلزدگی از مشاغل روستایی، زمینه مهاجرت جوانان از روستا فراهم می­شود.

         همچنین پدیده مهاجرت می­تواند ناشی محدودیت­های اجتماعی – اقتصادی از قبیل تفاوت­های روستا - شهری، کمبود فرصت­های شغلی و تحصیلی در روستا، سالخوردگی جمعیت روستایی و به تبع آن بی­توجهی به جوانان روستا و سایر دلایل باشد. از طرفی با مهاجرت جوانان، بر شدت سالخوردگی جمعیت روستایی افزوده شده که به دنبال آن بازدارندگی توسعه روستایی را خواهیم داشت. شاه­آبادی و پوران نیز مؤید این مطلبند که کاهش منابع انسانی و مهاجرت­های بی­رویه جوانان روستایی، بر مؤلفه­های اقتصاد بویژه توسعه اقتصادی این جوامع اهمیت بسیار دارد (شاه­آبادی و پوران، 1388: 37). قیصریان نیز اذعان داشته که علت اصلی بالاتر بودن نسبت سالخوردگان در مناطق روستایی نسبت به مناطق شهری، مهاجرت­های روستا- شهری است که این مهاجرت در بین جوانان بسیار بیشتر از سالمندان است و مهاجرت جوانان به شهر، باعث کاهش جمعیت جوان و افزایش نسبت سالمندان در مناطق روستایی می­گردد (قیصریان، 1389: 14).

         بنابراین یکی از مسائل مرتبط با توسعه روستایی، پدیده سالخوردگی است. در واقع سالخوردگی جمعیت، بازدارندگی توسعه روستایی را سبب می­شود و از این جنبه به عنوان یک مسئله مهم معرفی شده که باید مورد شناسایی و تحلیل قرار گیرد. در مدل 1-1 اثرات سالخوردگی نمایش داده می­شود؛ به طور کلی این اثرات در دو دسته مثبت و منفی به این ترتیب تقسیم­بندی می­شوند:

    و برنامه­ ریزی روستایی

    (تصاویر در فایل اصلی قابل مشاهده است)

    با دقت در مدل­ 1-1 متوجه اثربخشی دوگانه متغیر سالخوردگی بر ابعاد اقتصادی - اجتماعی توسعه روستایی می­شویم؛ هر چند سالخوردگان از پارامترهای مثبت مانند برخورداری از دانش بومی، تجربه بالا، انگیزه بالای ماندگاری در روستا و ... برخوردارند، اما در عین حال ویژگی­های منفی از قبیل ناتوانی و ضعف جسمی، پایین بودن انگیزه نوآوری و پیشرفت، سواد پایین و ... را نیز شامل می­شوند. به تبع این مسئله و نیز وجود تفاوت­های بسیار در دو گروه سنی جوان و سالخورده، وضعیت اقتصادی – اجتماعی متفاوتی در روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده ایجاد خواهد شد. برای درک بیشتر، به ارائه وضعیت اقتصادی – اجتماعی روستاهای جوان و سالخورده در غالب مدل می­پردازیم که مدل 2-1 پیامدهای سالخوردگی جمعیت روستایی و مدل 3-1 پیامدها و ویژ­گی­های روستاهای با ترکیب سنی جوان را نشان می­دهد.

    آنچنانکه از مدل 2-1 بر می­آید، سالخوردگی جمعیت روستایی در دو بعد اقتصادی و اجتماعی اثرگذار بوده که در بعد اجتماعی پیامدهایی مانند کاهش جمعیت ناشی از کاهش زاد و ولد، عدم پویایی جمعیت، ترکیب ناموزون سنی و جنسی و غیره را به دنبال خواهد داشت. و در بعد اقتصادی سبب کاهش فعالیت­های اقتصادی، عدم تنوع شغلی، رواج کشاورزی سنتی و ... خواهد شد. برعکس، در روستاهای با ترکیب سنی جوان شاهد تداوم تولید مثل و زاد و ولد، انعطاف­پذیری، تحرک و پویایی جمعیت، و از طرفی شاهد تنوع مشاغل، حمایت از کشاورزی مدرن، پویایی اقتصادی، کاهش نسبت وابستگی و ... می­باشیم که در ادامه نیز به ویژگی­های این نوع روستا در قالب مدل 3-1 اشاره می­شود.

    همانطور که در مدل 3-1 نشان داده شد، سالخوردگی جمعیت روستایی پیامدهای نامطلوب اقتصادی و اجتماعی بسیاری به دنبال دارد. از آنجا که این پدیده در روستاهای کشور در حال افزایش است، نیازمند شناسایی و برنامه­ریزی ویژه می­باشد (قیصریان، 1389: 14)؛ در این زمینه می­توان با شناسایی دلایل مهاجرت جوانان، بازتوزیع نهاده­ها و قدرت اجتماعی (مشارکت، تصمیم­گیری و...) بین آن‌ها، فراهم کردن زمینه­های نگهداشت جوانان و از طرفی، با بررسی و شناسایی اثرات سالخوردگی بر توسعه نیافتگی روستایی و کاهش این اثرات در روستاها، می­توان دلایل بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستایی را کمرنگ نمود. 

         در دهه اخیر، در بخش جلگه رُخ نیز شاهد سالخوردگی جمعیت روستایی بوده­ایم. در روستاهای این بخش، مهاجرت جوانان از گذشته مرسوم بوده اما این امر بر اثر افزایش سالخوردگی، افزایش تضاد توانمندی­ها بین دو گروه سنی جوان و سالخورده و افزایش مشکلات جوانان از قبیل در اختیار نداشتن زمین (زمین برای کشاورزی، ساخت مسکن و...)، نداشتن سرمایه اولیه جهت کارآفرینی و اشتغال­زایی، نداشتن شغل و دلایلی از این قبیل، به صورت یکی از مسائل حاد روستایی درآمده است، زیرا یکی از پیامد­های اساسی سالخوردگی، مهاجرت جوانان می­باشد و واضح است که تداوم این مسئله اثرات منفی در توسعه یافتگی روستاهای منطقه جلگه رخ خواهد داشت. بنابراین در راستای تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی – اجتماعی در روستاهای منطقه مورد مطالعه، به شناخت و بررسی این مسئله پرداخته و سعی می­شود به سؤالات اصلی تحقیق پاسخ داده شود.

    3-1- سؤالات تحقیق

    - چه تفاوتی بین سطح توسعه اقتصادی روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده در بخش جلگه رخ وجود دارد؟

     - چه تفاوتی بین سطح توسعه اجتماعی روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده در بخش جلگه رخ وجود دارد؟

    4-1- فرضیات تحقیق

    - بین سطح توسعه اقتصادی روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده در بخش جلگه رخ تفاوت معناداری وجود دارد.

    - بین سطح توسعه اجتماعی روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده در بخش جلگه رخ تفاوت معناداری وجود دارد.

    5-1- ضرورت و اهمیت تحقیق

         بین ترکیب سنی جمعیت و توسعه رابطه نزدیکی وجود دارد که ارتباط نزدیک این مؤلفه­ها در مناطق روستایی نیز قابل مشاهده می­باشد؛ مبحث سالخوردگی جمعیت از مباحث و مسائل جدید در پیش روی جامعه ایران محسوب می­شود. مسلماً ترکیب سنی سالخورده در دراز مدت اثرات نامطلوبی بر توسعه خواهد گذاشت و آنچنان که شایسته است این گروه سنی نمی­توانند اثرات گسترده بر توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا داشته باشند؛ سالخوردگان گرایش زیادی به محافظه­کاری و سنت­های اجتماعی داشته و از پذیرش پدیده­های نو و جدید واهمه دارند. این گروه سنی با داشتن ویژگی­هایی مانند انعطاف ناپذیری، سواد پایین، ضعف جسمی و ناتوانی، نمی­توانند به طور شایسته از منابع موجود در روستا از قبیل آب و خاک مستعد کشاورزی و سایر منابع، بهره­برداری کنند و با این شرایط مقدمات تهدید امنیت اقتصادی روستا را فراهم می­نمایند؛ از طرفی، سالخوردگان با وجود چنین نقاط ضعف­، همچنان خود را در همه امور پیشرو دانسته و به جوانان اجازه تصمیم­گیری، مشارکت، تملک و دخل و تصرف در دارایی­ها (زمین کشاورزی، مسکن) و ... را نمی­دهند. مسلماً در چنین موقعیتی، جوانان روستایی مجبور به مهاجرت می­شوند؛ در واقع تحت این شرایط است که مسئله سالخوردگی جمعیت، بازدارندگی توسعه روستایی را تشدید خواهد نمود. در نتیجه، این ضرورت ایجاد می­شود تا با شناسایی اثرات منفی سالخوردگی روستایی و برنامه­ریزی جهت تضعیف آنها تا حد زیادی از توسعه نیافتگی روستاها، جلوگیری نمود. از آنجا که توسعه روستایی با عوامل بازدارنده از قبیل سالخوردگی جمعیت در ارتباط بوده و در روستاهای جلگه رخ نیز که این مسئله در چند سال اخیر نمایان شده است، ضرورت دارد که مورد مطالعه، بررسی و تحلیل قرار گیرد و در راستای بهبود توسعه اقتصادی – اجتماعی آن‌ها اقدام نمود. بدین­سان این پژوهش به تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستاهای بخش جلگه رخ تربت حیدریه پرداخته است.

    6-1- اهداف تحقیق

       هر پژوهشی برای رسیدن به اهداف معینی انجام می­شود که اهداف تحقیق حاضر نیز به این ترتیب می­باشد:

    - هدف کلی:

         - سنجش تأثیر سالخوردگی جمعیت بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستاهای بخش جلگه رخ.

     - اهداف جزئی:

         - تبیین تأثیر گروه سنی جوان بر توسعه اقتصادی روستا.

         - تبیین تأثیر گروه سنی جوان بر توسعه اجتماعی روستا.

    Abstract

          One important issue in this regard, particularly in towns and villages in the country's aging population, which today has emerged. This is one of the reasons hindering rural development from the perspective of program planners and researchers to pay more attention to rural demands. The purpose of this study, we analyzed the inhibitory effects of aging on the socio - economic development of rural communities in the plains Torbat Heidariyeh there was a descriptive - analytic study was based on field studies. The data collected through questionnaire was conducted in order to evaluate the development of rural areas, 48 indicators to identify and analyze the social and economic dimensions - were analyzed. In order to test statistical software SPSS and GIS software were used. Commensurate with the significance level of less than 0/05 at the Mann Whitney to assess the level of economic and social development between villages with a mix of young and old, to realize the difference between the level of development of the two villages. Also, the findings of the study, the average young rural community 4/07 and the old village 2/44 and the average economic dimension of 3/92 and 1/64 respectively were obtained in young and old villages. Overall, the results suggest that the aging phenomenon in socio - economic development of the rural sector has played a enhibitory role.

     

    Keywords: Enhibition, Aging, Social - Economic Development, Jolge Rokh, Torbat Heidariyeh City

     

  • فهرست و منابع پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه

    فهرست:

    فصل اول: مقدمه و کلیات تحقیق

    1- کلیات تحقیق.. 2

    1-1- مقدمه. 2

    2-1- طرح و بیان مسئله تحقیق.. 5

    3-1- سؤالات تحقیق.. 10

    4-1- فرضیات تحقیق.. 11

    5-1- ضرورت و اهمیت تحقیق.. 11

    6-1- اهداف تحقیق.. 12

    7-1- پیشینه تحقیق ...13

    1-7-1- تحقیقات داخلی.. 13

    2-7-1- تحقیقات خارجی.. 15

    8-1- محدوده موضوعی، زمانی و مکانی تحقیق ......................................................................................................16

    فصل دوم: مبانی نظری تحقیق

    پیش درآمد. 18

    1-2- تعاریف و مفاهیم. 18

    1-1-2- سالخوردگی جمعیت 18

    2-1-2- بازدارندگی.. 19

    3-1-2- توسعه 19

    4-1-2- توسعه روستایی.. 22

    5-1-2- توسعه اقتصادی ........................................................................................................................................23

    6-1-2- توسعه اجتماعی ....................................................................................................................................... 24

    7-1-2- مهاجرت  ................................................................................................................................................. 25

    1-7-1-2- انواع مهاجرت ....................................................................................................................................... 25

    2-2- مسائل و موانع بازدارنده توسعه روستایی ......................................................................................................... 26

    3-2- ارتباط جمعیت و توسعه.................................................................................................................................. 28

    4-2- رشد طبیعی جمعیت و مراحل انتقالی آن ....................................................................................................... 30

    5-2- شاخص­های اندازه­گیری سالخوردگی............................................................................................................... 33

    1-5-2- میانه سنی ................................................................................................................................................ 33

    2-5-2- میزان و درصد سالخوردگی جمعیت............................................................................................................ 33

    3-5-2- نسبت وابستگی ......................................................................................................................................... 34

    6-2- دیدگاه­ها و نظریه­ها ........................................................................................................................................ 34

    1-6-2- دیدگاه­ها و نظریه­های مرتبط با توسعه ........................................................................................................ 34

    1-1-6-2- خاستگاه توسعه در مکاتب ...................................................................................................................... 35

    2-1-6-2- تطورگرایی ............................................................................................................................................. 35

    2-6-2- نظریه­های مهاجرت...................................................................................................................................... 38

    3-6-2- دیدگاه­های مرتبط با سالخوردگی ................................................................................................................ 39

    4-6-2- عقاید و نظریه­های جمعیتی در ارتباط با ترکیب سنی................................................................................... 41

    جمع­بندی ............................................................................................................................................................... 45

    فصل سوم: مواد و روش‏ها

    پیش­درآمد. 47

    1-3- بخش اول: معرفی اجمالی و ویژگی­های جغرافیای طبیعی و انسانی منطقه مورد مطالعه  47

    1-1-3- موقعیت، حدود و وسعت بخش جلگه رخ 47

    2-1-3- ویژگی­های جغرافیای طبیعی منطقه مورد مطالعه. 49

    1-2-1-3- توپوگرافی 50

    2-2-1-3- وضعیت زمین­شناسی 51

    3-2-1-3- آب و هوا/ اقلیم. 52

    1-3-2-1-3- تقسیم­بندی اقلیمی 52

    2-3-2-1-3- درجه حرارت.. 53

    3-3-2-1-3- بارندگی.. 54

    4-3-2-1-3- تبخیر ............................................................................................................................................. 54

    5-3-2-1-3- یخبندان ......................................................................................................................................... 55

    6-3-2-1-3- باد .................................................................................................................................................. 56

    4-2-1-3- خاک­شناسی و قابلیت اراضی ................................................................................................................ 58

    5-2-1-3- پوشش گیاهی ..................................................................................................................................... 59

    3-1-3- ویژگی­های جغرافیای انسانی منطقه مورد مطالعه ...................................................................................... 60

    .1-3-1-3-  سابقه تاریخی .................................................................................................................................... 60

    2-3-1-3- تعداد و تحولات جمعیت ...................................................................................................................... 61

    1-2-3-1-3- نرخ رشد جمعیت............................................................................................................................. 62

    2-2-3-1-3- پیش­بینی جمعیت ........................................................................................................................... 63

    3-3-1-3- ترکیب جمعیت ................................................................................................................................... 64

    1-3-3-1-3- ترکیب سنی ................................................................................................................................... 64

    2-3-3-1-3- ترکیب جنسی ................................................................................................................................. 65

    4-3-1-3- تراکم جمعیت ..................................................................................................................................... 66

    5-3-1-3- سواد و آموزش .................................................................................................................................... 68

    6-3-1-3- وضعیت اقتصادی منطقه ...................................................................................................................... 70

    1-6-3-1-3- بررسی وضعیت بخش­های مختلف اقتصادی ...................................................................................... 71

    1-1-6-3-1-3- کشاورزی .................................................................................................................................... 72

    2-1-6-3-1-3- صنایع روستایی ........................................................................................................................... 76

    2-3- بخش دوم: روش­شناسی پژوهش ................................................................................................................... 78

    1-2-3- روش پژوهش ........................................................................................................................................... 78

    2-2-3- جامعه آماری ............................................................................................................................................ 80

    3-2-3- نحوه جمع­آوری اطلاعات .......................................................................................................................... 81

    4-2-3- شیوه تجزیه و تحلیل داده­ها  .....................................................................................................................81

    5-2-3- تعریف عملیاتی متغیرها و شاخص­های تحقیق .......................................................................................... 81

    6-2-3- روایی و پایایی ابزار تحقیق ....................................................................................................................... 84

    جمع­بندی ............................................................................................................................................................ 85

    فصل چهارم: بحث و نتایج

    پیش­درآمد. .88

    1-4- یافته­های توصیفی 88

    1-1-4- وضعیت سنی پاسخگویان 88

    2-1-4- وضعیت سواد پاسخگویان. 89

    3-1-4- وضعیت شغلی پاسخگویان ..90

    4-1-4- وضعیت فعالان در زیربخش­های کشاورزی .................................................................................................91

    5-1-4- وضعیت درآمد پاسخگویان ........................................................................................................................92

    2-4- برخورداری از خدمات و امکانات ................................................................................................................94

    3-4- تعیین روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده ....................................................................................... 95

    4-4- یافته­های استنباطی.. .98

    1-4-4- تحلیل تفاوت سطح توسعه اقتصادی روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده 98

    2-4-4- تحلیل تفاوت سطح توسعه اجتماعی روستاهای با ترکیب سنی جوان و سالخورده 100

    5-4- نتایج آزمون فریدمن 104

    6-4- آزمون فرضیات 106

    1-6-4- آزمون فرضیه اول. 106

    2-6-4- آزمون فرضیه دوم 107

    فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادات

    1-5- جمع­بندی.. 111

    2-5- نتیجه­گیری 112

    3-5- پیشنهادات.. 115

    فهرست منابع ............................................................................................................................................. 118

     

    منبع:

    آسایش، ح. 1376. اصول و روش­های برنامه­ریزی روستایی، انتشارات پیام نور، 196 ص.

    _______. 1373. نگاهی تحلیل­گرانه به عمران روستایی در ایران، فصلنامه تحقیقات  جغرافیایی، شماره 35، صص 62-49.

    ______. 1382. چند درس از مکتب روستاشناسی، ماهنامه جهاد، شماره 261، صص84-63.

    احمدی، ش. 1389. تحلیل تغییرات جمعیت روستایی و اثرات آن بر ساختار کشاورزی در بخش مرکزی شهرستان سردشت، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه­ریزی شهری،  دانشگاه زابل.

    احمدی، ن. 1379. طرح هادی شهر رباطسنگ، دفتر فنی استانداری خراسان رضوی.

    ازکیا، م. 1381. جامعه شناسی توسعه، انتشارات کلمه، تهران.

    ازکیا، م. و غفاری، غ. 1386. توسعه روستایی با تاکید بر جامعه روستایی ایران، تهران، نشر نی،

         324 ص.

    _____________. 1388. جامعه شناسی توسعه، تهران، انتشارات کیهان، 415 ص.

    استانداری خراسان رضوی. 1390. نقشه ارزیابی پوشش گیاهی و قابلیت اراضی استان خراسان

        رضوی، مقیاس 1:250000.

    اکرمی، پ. 1375. مونوگرافی شهرستان تربت حیدریه، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته علوم اجتماعی، دانشگاه  فردوسی مشهد.

     

    ایستگاه سینوپتیک تربت حیدریه. 1390.

    بنیاد مسکن انقلاب اسلامی خراسان رضوی. 1390. طرح هادی روستای اسلام­آباد خلج

         (شهرستان تربت حیدریه).

    پاپلی یزدی، م. ح. و ابراهیمی، م. ا. 1387. نظریه­های توسعه روستایی، تهران، انتشارات سمت،

         306 ص.

    پورسینا، م. و همکاران. 1389. عوامل مؤثر بر میزان انگیزه جوانان روستایی برای اشتغال به   حرفه کشاورزی؛ مطالعه موردی: روستاهای شهرستان کلاردشت، فصلنامه روستا و توسعه، شماره 3، صص 31-49.

    تقدیسی، ا. و احمدی شاپورآبادی، م. 1391. مهاجرت و سالخوردگی جمعیت روستایی ایران: چالشی فراروی توسعه پایدار روستایی، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره اول، صص 132-153.

    تقوایی، م. و نیلی­پور طباطبایی، ش. 1385. بررسی شاخص­های توسعه در مناطق روستایی استانهای کشور با استفاده از روش اسکالوگرام، مجله اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره 56، صص 84-60.

    تقوی، ن. 1374. سالخوردگان در جامعه، فصلنامه جمعیت، شماره 11 و 12، انتشارات سازمان ثبت احوال کشور.

    تمنا، س. 1384. مبانی جمعیت­شناسی، انتشارات پیام نور، 257 ص.

    جاسبرسینگ، ا. ا. د. 1373. جغرافیای کشاورزی، ترجمه سیاوش دهقانیان و همکاران، مشهد،     دانشگاه فردوسی، 660 ص.

    جعفرپور، ا. 1371. اقلیم­شناسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    جمعه­پور، م. 1387. مقدمه­ای بر برنامه­ریزی توسعه روستایی: دیدگاه­ها و روش­ها، تهران، انتشارات سمت.

    جوان، ج. 1380. جغرافیای جمعیت ایران، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

    چمبرز، ر. 1376. توسعه روستایی، اولویت بخشی به فقرا (حمایت از اقشار آسیب پذیر)، ترجمه مصطفی ازکیا، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    حسینی­ابری، ح. 1380. مدخلی بر جغرافیای روستایی ایران، انتشارات دانشگاه اصفهان.

    خانی، ف. 1383. پیامد مهاجرت انفرادی مردان بر کارکرد زنان در مناطق روستایی، مجله مطالعات زنان، شماره 4، صص 176-149.

    خسروی، م. ع. 1391. بررسی تأثیر ماندگاری شاغلین اداری بر توسعه اجتماعی – اقتصادی روستاهای بخش شیب­آب زابل، پایان­نامه کارشناسی ارشد، رشته جغرافیا و برنامه­ریزی روستایی، دانشگاه زابل.

    خلیلی، ع. 1371. طرح جامع آب کشور و شناخت اقلیمی ایران، مهندسین مشاور جاماب.

    دریو، م. 1371. جغرافیای انسانی، ترجمه سیروس سهامی، انتشارات رایزن.

    رضوانی، م. ر. 1387. مقدمه­ای بر برنامه­ریزی توسعه روستایی در ایران، انتشارات قومس، 289ص.

    رکن­الدین افتخاری، ع. 1382. توسعه کشاورزی (مفاهیم، اصول، روش تحقیق، برنامه­ریزی در یکپارچه­سازی اراضی کشاورزی)، تهران، انتشارات سمت.

    رکن­الدین افتخاری، ع. و آقایاری­هیر، م. 1386. سطح­بندی پایداری توسعه روستایی (مطالعه موردی بخش هیر)، فصلنامه پژوهش­های جغرافیایی، شماره 61، صص 44-31.

    رمضانیان، م. 1380. سالخوردگی جمعیت شاغل در بخش کشاورزی ایران؛ دلایل و پیامدها، فصلنامه اقتصاد کشاورزی و توسعه، شماره36، صص 235-207.

    رهنمایی، م. ت. 1380. مجموعه مباحث و روش­های شهرسازی، تهران، انتشارات مرکز مطالعات و تحقیقات معماری و شهرسازی ایران.

    زنجانی، ح. ا. 1381. تحلیل جمعیت شناختی، تهران، انتشارات سمت، 276ص.

    _______. 1380. مهاجرت، تهران، انتشارات سمت، 226 ص.

    زیاری، ک. ا. 1388. اصول و روش­های برنامه­ریزی منطقه­ای، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 222ص.

    سازمان جهاد کشاورزی شهرستان تربت حیدریه. 1391. آمارنامه کشاورزی شهرستان تربت حیدریه واحد برنامه­ریزی و آمار.

    سازمان دامپزشکی شهرستان تربت حیدریه. 1391. واحد برنامه­ریزی و آمار.

    ساعی ارسی، ا. 1387. پرسمان­های اقتصادی – اجتماعی جمعیت ایران: یک جستار نظری، فصلنامه تخصصی جامعه شناسی، صص87-68.

    سرائی، ح. 1382. روش­های مقدماتی تحلیل توزیع و ترکیب جمعیت با تاکید بر ترکیب سنی، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 197ص.

    سعیدی، ع. 1377. مبانی جغرافیای روستایی، تهران، انتشارات سمت، 275 ص.

    سلمان­زاده، س. و همکاران. 1387. توسعه روستایی و اصلاح ساختار اداری دولت، فصلنامه روستا و توسعه، شماره 49، صص 18-2.

    شاه­آبادی، ا. و پوران، ر. 1388. اثرات مهاجرت­ها بر رشد اقتصادی، مطالعه موردی: ایران، فصلنامه پژوهشنامه بازرگانی، شماره 52، صص 48-32.

    طالب، م. و عنبری، م. 1387. جامعه شناسی روستایی (ابعاد تغییر و توسعه در جامعه روستایی ایران)، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

    عظیمی، ح. 1374. مدارهای توسعه نیافتگی در اقتصاد ایران، تهران، نشر نی.

    علیجانی، ب. و کاویانی، م. 1373. مبانی آب و هواشناسی، تهران، انتشارات سمت.

    قاسمی اردهائی، ع. 1385. بررسی علل مهاجرت روستاییان به شهرها در ایران با فرابررسی پایان نامه­های تحصیلی در مقطع زمانی 1359- 1383، فصلنامه روستا و توسعه، شماره 9، صص 51- 80.

    قدیری معصوم، م. و همکاران. 1391. تعارض روستاگریزی جوانان با روند توسعه روستایی (مطالعه موردی: دهستان دیزمار غربی شهرستان جلفا)، فصلنامه پژوهش­های روستایی، شماره2، صص 112-89.

    قیصیریان، ا. 1389. بررسی ابعاد اجتماعی، اقتصادی پدیده سالمندی در ایران، فصلنامه جمعیت، شماره 79 و 80، صص 28-1.

    کاظمی­پور، ش. 1389. توسعه و مناسبات جمعیتی در ایران: با رویکرد آینده نگر، فصلنامه برداشت دوم، شماره های 11 و 12، صص 108-75.

    کاظمی­پور، ش. و صیادی، آ. 1388. روند توسعه کلان شهرها در ایران و آثار و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی آن، کتاب جمعیت و توسعه، تهران، مرکز مطالعات و پژوه­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه، صص 71-53.

    کتابی، ا. 1370. نظریات جمعیت‌شناسی، تهران، انتشارات اقبال.

    کلانتری، خ. 1377. مفهوم و معیارهای توسعه اجتماعی، مجله اطلاعات سیاسی- اقتصادی، شماره 132-131، صص 220-202.

    _______­_. 1387. پردازش و تحلیل داده­ها در تحقیقات اجتماعی – اقتصادی، انتشارات فرهنگ صبا، 388 ص.

    کینر، آ. پ. و کالین، ا. گ. 1381. آموزش SPSS 10، مترجم اکبر فتوحی اردکانی، تهران، انتشارات شایگان، 448 ص.

    محسنی، م. ر. 1388. جمعیت استان خراسان رضوی، مشهد، انتشارات پاپلی.

    مرکز آمار ایران، سرشماری­های عموم و نفوس و مسکن. 1390-1345.

    مطیعی لنگرودی، ح. 1382. برنامه­ریزی روستایی با تأکید بر ایران، جهاد دانشگاهی مشهد، 200ص.

    _____________. 1381. جغرافیای اقتصادی ایران (کشاورزی)، انتشارات جهاد دانشگاهی مشهد.

    _____________. 1373. جغرافیای اقتصادی خراسان، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی.

    مطیعی لنگرودی، ح. و اردشیری، ع. 1386. پیامدهای ایجاد صنایع فرآوری محصولات کشاورزی در توسعه روستایی بخش مرکزی آمل، فصلنامه پژوهش­های جغرافیایی، شماره 61، صص 15-1.

    معزی، ا. ا. 1371. مبانی جمعیت شناسی، تهران، نشر آوای نور.

    مهدوی، م. 1381. مبانی جغرافیای جمعیت، انتشارات دانشگاه پیام­نور، 415ص.

    _______. 1385. مقدمه­ای بر جغرافیای روستایی ایران، تهران، انتشارات سمت، 217 ص.

    میرزایی، م. 1377. انتقال جمعیتی (علل و نتایج اقتصادی – اجتماعی آن)، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 12، صص 89-69.

    میرزایی، م. و شمس قهفرخی، م. 1386. جمعیت شناسی سالمندان در ایران بر اساس سرشماری­های 1385-1335، مجله سالمندی ایران، سال دوم، صص 331-323.

    نجفی، غ. و زاهدی، ش. 1384. مسئله پایداری در کشاورزی ایران، مجله جامعه­شناسی ایران، شماره 2، صص 57-40.

    نصوحی، غ. ح. 1386. هواشناسی و محصولات کشاورزی، اصفهان، انتشارات نصوح.

    نوری زمان­آبادی، ه. و امینی فسخودی، ع. 1386. سهم توسعه کشاورزی در توسعه روستایی (مناطق روستایی استان اصفهان)، مجله علوم کشاورزی ایران، شماره 2، صص 275-263.

    یاگونبر، گ. و مک فارلند، ر. 1387. نظریه جامع توسعه اجتماعی، ترجمه مسعود آریایی‌نیا، تهران، انتشارات پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.

    Barrios, B. E .2008. Infrastructure and Rural Development: Household Perceptions on Rural Development,  Progress in Planning. Vol. 70 No. 1. pp 1–44.

    Cherunilam, F. 1987. Migration, Causes. Correlates, Consequences, Trends and Policies, Himalaya Publishing House.

    Goldsmith, P. K. and Ndarshikanye, B. 2004. Rural Urban Migration and Agriculthral Productivity: The Case of Senegal, Agriculthral Economics, pp 21-45.

    Hunter, G. 1980.  Agriculture Development and Rural, London: Routedge.

    Madu, A. I .2007. The underlying Factors of Rural Development Patterns in The Nsukka Region of Southeastern Nigeria. Journal of Rural and Community Development. Vol. 2, No. 2, pp 110-122.

    Marcoux, A. 1994. Population Aging in Developing Societies.

    __________ . 2001. Population Aging in Developing Societies.

    Rodrigue. J. P. 2009. Sustainable Development, Dept. of Global Studies & Geography, Hofstra University.

    Skeldon, R. 1999. Aging of Rural Population in South, East and East Asia, Women and Population.

    United Nations. 2005. World Population Prospects: the 2004 revision, Vol 1, 2 and 3, New York.



تحقیق در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , مقاله در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , پروپوزال در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , تز دکترا در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , تحقیقات دانشجویی درباره پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , مقالات دانشجویی درباره پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , پروژه درباره پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , گزارش سمینار در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , پروژه دانشجویی در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , تحقیق دانش آموزی در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , مقاله دانش آموزی در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه , رساله دکترا در مورد پایان نامه تحلیل اثرات سالخوردگی بر بازدارندگی توسعه اقتصادی - اجتماعی روستا های بخش جلگه رُخ تربت حیدریه

ثبت سفارش
تعداد
عنوان محصول
بانک دانلود پایان نامه تسیس داک